Twitter, toekomst voor bibliotheken?

Is twitteren 'een sociale revolutie' of juist 'heel erg kinderachtig'? Doet er niet toe zeggen deskundigen. Sociale media (want dat is Twitter) hebben de toekomst. Facebook wordt het nieuwe Google en wie straks geld wil verdienen, kan er niet meer omheen.

Als je voor het eerst van Twitter hoort, denk je: wat een overgehypte, zenuwachtige, nutteloze babbelbox voor adhd'ers. Tot je het gaat doen. Twitter is een microblogging site. Bloggen is columns schrijven over je interessante leven en wat je allemaal weet. Microbloggen is hetzelfde, maar dan in 140 tekens. Op Twitter krijg je dus een eindeloze kolom berichten over wat mensen aan het doen zijn, met wie en waar.

De Twitter-haters krijgen geen gelijk. Sms leek aanvankelijk ook een onbestaanbaar medium. Het gepriegel op de knopjes van je mobiele telefoon, die sowieso al te klein is; dat kon niks worden. Maar nu doet je moeder het ook. Omdat het voorziet in een behoefte. Omdat het zo toegankelijk is dat mensen die iets schokkends meemaken, zoals de crash op Schiphol van vorige week, die scoop direct op Twitter plaatsen. Twitteren is al net zo'n ongrijpbaar medium als sms: geen mail, geen sms, geen telefoon, geen tv of radio, geen krant, geen blog, maar iets tussen dat alles in. Door elkaar pratende, vage kennissen.

Dit verhaal gaat niet over de voors of tegens van Twitteren. Het gaat over sociale media en hoe ze ons (bedrijfs)leven gaan veranderen. Twitter is een sociaal medium, net als Facebook, Hyves, LinkedIn, MySpace, Schoolbank, A Small World (heel exclusief) of Twitterachtigen als Digg, Jaiku, Plurk. De lijst is eindeloos en wordt steeds eindelozer. Zeker nu je via sites als Ning in een handomdraai je eigen sociale netwerk maakt. Voor de vrienden van de goede wijn, of voetbalplaatjesverzamelaars, of je familie. De definitie: media waarvan de inhoud door de gebruikers zelf wordt geleverd, zonder tussenkomst van redacties.

Sociale media zijn niet nieuw. MySpace bestaat sinds 2003, Hyves werd een jaar later opgericht. De groei zat er vanaf het begin al goed in. Maar het voorbije jaar zijn de de bezoekersaantallen geëxplodeerd. Even wat gespierde cijfers: Twitter zag zijn ledental dit jaar vertienvoudigen. Google is nog de de grootste site ter wereld in aantallen bezoekers, maar YouTube, de nummer drie, heeft meer dagelijkse pageviews. Van de tien grootste sites wereldwijd zijn er nu zes sociale media, een categorie die vijf jaar geleden nog niet bestond. Facebook is sinds kort de grootste sociale netwerksite. Nog opmerkelijker is dat de sociale media juist hard groeiden na oktober vorig jaar toen de rest van de economie dankzij de kredietcrisis knarsend tot stilstand kwam. In december kreeg Facebook bezoek van 220 miljoen mensen, een kwart van alle internetgebruikers wereldwijd. Tezamen bekeken ze er 80 miljard pagina's. In het begin heetten sites als Facebook nog communities. Maar een kwart van alle internetgebruikers kun je moeilijk nog als een community omschrijven, dat is een medium.

Het succes van sociale media heeft ook nog een andere oorzaak. De meeste sociale netwerksites zijn al lang geen netwerksites meer. LinkedIn en Plaxo hebben er bewust voor gekozen zakelijke netwerken te blijven, maar Facebook, en in mindere mate Hyves en Myspace beginnen steeds meer te lijken op allround internetportals als Yahoo.

Onder de jongste generatie internetters, 15- tot 24-jarigen, begint de communicatie binnen sociale media e-mail en chatboxen al te verdringen. Via Facebook kun je net zo goed berichten versturen en chatten. Daar komt geen adres meer aan te pas, je klikt je contacten gewoon aan. Bovendien is communiceren via een netwerk interessanter, omdat je voortdurend op de hoogte bent van wat je vrienden en kennissen aan het doen zijn.

Netwerksites nemen ook langzaam de functie over van nieuws- en entertainmentmedia, dankzij de mogelijkheid links, foto's en video's te plaatsen. Er staan nu ruim tien miljard foto's op Facebook, meer dan op de twee grootste online fotoalbums Flickr en Photobucket samen. De site is nog een dwerg vergeleken bij YouTube, maar toch worden er dagelijks honderdduizend video's op geplaatst. Facebook biedt entertainment, nieuws, roddel en social talk tegelijk en alles gefilterVooral de smartphone heeft de opkomst van sociale media bevorderd. Een op de zeven verkochte telefoons is nu een iPhone, Blackberry, Nokia 5800 of een andere smartphone met permanente internettoegang waarmee mobiel netwerken kinderspel wordt. Vodafone adverteert in Nederland druk met de Hyvesmobiel. Twitter dankt zijn bestaan zelfs aan de smartphone. Een medium dat zo snel groeit, blijft niet lang onopgemerkt bij wie iets te verkopen heeft. d door je eigen kennissenkring: het is reality televisie zonder verhaal.

‘Wat sociale media vooral hebben veranderd, is dat mensen naar hun eigen plek op het internet gaan en niet meer naar jouw bedrijfssite', zegt reclamemaker Edwin Tromp. Tromp is directeur van het vijf maanden geleden opgerichte Flow, een reclamebureau dat zich uitsluitend richt op interactieve media en dat onderdeel is van Nederlands grootste reclamebureau TBWA/Neboko. ‘Tot een jaar of vijf geleden hadden alleen bedrijven een plaats op het web en moesten consumenten voortdurend overgehaald worden naar die site te komen, via banners of zoekmachines. Dat doen mensen niet meer. Je moet ze nu thuis gaan opzoeken.'

De traditionele manier van adverteren op het web, met banners, werkt niet binnen sociale netwerksites. Ten eerste laten de meeste sociale netwerken ze niet toe. De ervaring leert dat gebruikers, zeker in het begin, geen opdringerige advertenties accepteren.

Een nieuwe discipline, social marketing, moet het antwoord geven op hoe consumenten dan nog wel kunnen worden bereikt. Tromp: ‘Sociale beïnvloeding is niet iets van de laatste vijf jaar, vroeger reden we ook al automerk X omdat onze ouders er een hadden. Maar door de opkomst van sociale media is het belang ervan sterk toegenomen. Het komt er op neer dat consumenten zelf bepalen wat goed voor hen is. Je komt er niet meer met een reclameboodschap, je moet zoveel te bieden hebben dat consumenten over je merk gaan praten, en het goede nieuws zelf verder verspreiden.'

Een manier om dat te bereiken, is de virale campagne: plant via een sociaal netwerk, YouTube bijvoorbeeld, een leuk filmpje een nieuwtje of een hebbeding dat wordt geassocieerd met je merk en hoop dat het wordt opgemerkt. Dat kan een door professionals gemaakte reclameboodschap zijn met een knipoog, maar interessanter is het om een filmpje te laten maken door amateurs: een online competitie, aangekondigd via sociale netwerken, levert vaak aanstekelijke filmpjes op die zich razendsnel over het internet verspreiden en die een fractie kosten van een echte reclamefilm.